Het Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg (NIAZ) gaat in zijn toetsing van instellingen de medische technologie een nadrukkelijker plaats geven. Het NIAZ, de Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica (NVKF), de Vereniging van Ziekenhuis Instrumentatietechnici (VZI) en de Werkgroep Instrumentatiebeheer Academische Ziekenhuizen (WIBAZ) hebben hierover op 12 januari een overeenkomst gesloten.

Reden voor dit initiatief is het grote belang van de medische technologie voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg. De in juli 2009 vastgestelde Kwaliteitsnorm Zorginstelling waarop het NIAZ instellingen toetst, bevat reeds de door deze beroepsgroepen ontwikkelde standaarden. In de nabije toekomst zullen technisch onderlegde auditoren aan elk auditteam worden toegevoegd en het systeem van de inzet van medische technologie in de instelling doorlichten. NIAZ zal met ingang van het voorjaar 2010 de zogeheten MedTech auditoren gaan opleiden en ze vanaf het najaar 2010 feitelijk in de audits gaan inzetten. De betreffende beroepsverenigingen zullen behulpzaam zijn bij het werven van geschikte MedTech auditoren.

Het NIAZ toetst op verzoek zorginstellingen die bij gebleken geschiktheid worden geaccrediteerd. Van de Nederlandse ziekenhuizen neemt inmiddels meer dan 80 % deel aan het programma. Met de nieuwe ontwikkeling hoopt het NIAZ een verdere impuls te geven aan de kwaliteit en veiligheid van de ziekenhuiszorg en aan een robuuste toetsing hiervan. Voor ziekenhuisbesturen, professionals, patiënten, verzekeraars en overige partijen geeft dit een grotere zekerheid dat de zorginstelling haar zaken op orde heeft.

De huidige in Nederland voorkomende operatiekamers zijn vrijwel allemaal uitgerust met een zogenaamd inblaasplenum met afmetingen van 1,2 * 2,4 meter. De toepassing van een dergelijk plenum is erg belangrijk omdat hierdoor gefilterde en schone lucht over het hele (plenum)oppervlak vanuit het plafond verticaal naar beneden stroomt over het wondgebied van de patiënt, gedeeltelijk over het operatieteam en de tafels waarop de instrumenten liggen. Gewijzigde inzichten in de infectiepreventie leiden tot een andere technische uitrusting en lay out van operatiekamers.

Voor de luchtbehandeling op de operatiekamer wordt vandaag de dag uitgegaan van een veel grotere inblaasplenum met afmetingen van 3,5 * 3,5 meter en een navenant grotere hoeveelheid inblaaslucht. Hierdoor wordt zowel de operatietafel, het volledige operatieteam als de tafel waarop de instrumenten liggen overstroomd met zuivere gefilterde lucht vanuit het plafond. De omgeving van dit gebied, maar ook de aangrenzende ruimten zijn daardoor van minder belang ten aanzien van de luchtbehandeling omdat de kans op bacteriologische besmetting sterk zou zijn verminderd. Dergelijke ontwikkelingen betekenen niet alleen andere installatietechnische concepten maar leiden ook tot andere lay-outs van operatieafdelingen

Het hele artikel kunt u lezen in FMT 12/20009

Citaat uit Praktijkgids Risicomanagement en Medische Technologie (NVZ, NVKF 2007): `In elke zorginstelling bevinden zich duizenden medische apparaten en het is niet mogelijk om elk apparaat dezelfde aandacht te geven. Het spreekt voor zich dat een versneller die elke dag intensief wordt gebruikt meer aandacht krijgt dan een defibrillator die in de kast ligt. Het is mogelijk om voor elke categorie apparatuur een apart overzicht te formuleren aan welke eisen de categorie apparatuur moet voldoen.…… Door het vaststellen een score per medisch apparaat kan op een verantwoorde methode preventief onderhoud worden gepland.’
Einde citaat.

Ook geldt dat de verantwoordelijkheid omtrent het gebruik van de apparatuur bij de managers in de zorg ligt en dat er de juiste informatie nodig is om die verantwoordelijkheid te kunnen dragen, zoals inzicht in de status van de apparatuur en een goede workflowondersteuning rondom de vrijgave en acceptatie van apparatuur.

Recente ontwikkelingen
Vanuit de Medisch Instrumentele hoek is er altijd al de wens geweest om op een gebruiksvriendelijke wijze veel informatie vast te leggen en gebruik te maken van mogelijkheden als koppelingen met apparatuurtesters. De recent uitgebrachte sofware module speciaal voor afdelingen Medische Technologie was reden voor FMT zich van deze ontwikkelingen op de hoogte te stellen. Aan het woord Ewout Noordermeer, manager Sales & Marketing: “De Medische Technologiemodule gaat verder dan het instrumenten- en onderhoudsbeheer an sich en zal een belangrijke rol gaan vervullen als zorgondersteunende tool die helpt bij een beter risicomanagement en een verdere verbetering van de kwaliteit van Medische Technologie. In de zomer van 2009 wordt deze nieuwe module gereleased. De module is ontwikkeld in samenwerking met specialisten vanuit het Erasmus Medisch Centrum en Ziekenhuisgroep Twente, waarbij Logic Medical de nodige expertise heeft ingebracht. De module sluit aan bij de richtlijnen van de NVZ en wordt gedragen door de WUP (werkgroep Ultimo WIBAZ, VZI) en geeft een antwoord op een deel van het veiligheidsmanagement dat momenteel een hot item is in de ziekenhuizen. Dit in lijn met de prestatie-indicatoren die vanuit de NVKF geformuleerd zijn.”
De achtergrond van de ontwikkeling is gelegen in de gewenste kwaliteitsverbetering rond het beheer van Medische Technologie, zoals beschreven in onder meer de volgende publicaties:

• Uitgangspunten: Medische Technologie in Ziekenhuizen (NVKF, KIVI NIRIA, WIBAZ, VZI, SLG en NVTG, 29 oktober 2008);
• Leidraad verantwoordelijkheid medisch specialist bij onderhoud en beheer van medische apparatuur (Orde van Medisch Specialisten, 22 oktober 2008);
• Prestatie-indicatoren kwaliteitsborging medische systemen (NVKF, 2007)
•    Kwaliteitsborging van medische systemen, praktische gids voor een goede aanpak (NVZ, NVKF 2004);
• Praktijkgids risicomanagement en medische technologie (NVZ, NVKF 2007);
• IGZ-rapporten 2002 en 2005 over kwaliteitsborging medische apparatuur;
• Kwaliteitsborging van instrumenten en apparatuur gebruikt bij minimaal invasieve chirurgie (WIBAZ, 2008);
• Een Risico Management Raamwerk voor klinisch gebruikte apparatuur (WIBAZ, 2005).

Functionaliteiten
Op hoofdlijnen gaat het om de volgende functionaliteiten.

Risicoclassificatie
Het aan de hand van het soort instrument bepalen van de risicofactor van apparatuur. Dit op basis van de richtlijnen uit het rapport ‘Praktijkgids Risicomanagement en Medische Technologie’, waarbij rekening gehouden wordt met: Functie instrument, Toepassingsrisico, Verstoring zorgproces, Omgevingsconditie, Onderhoudsfrequentie leverancier, Gebruiksfrequentie en intensiteit, Aantal gebruikersfouten, Storingsgegevens uit onderhoudssysteem. Op basis van een onderliggende berekening volgt de risicoscore. Dit betreft een getal dat bepaalt of het instrument het risicoprofiel Hoog, Midden of Laag krijgt. (Dit model is gestoeld op een door Martini ziekenhuis ontwikkeld model, wat al in 2003 gepubliceerd is in ‘Technologie in de Gezondheidszorg’ (TG)).
Binnen de groep (Instrumentsoort) kunnen op individueel instrumentniveau uitzonderingen gemaakt worden. Een mobiel instrument kan binnen dezelfde groep bijvoorbeeld een hogere risicoscore krijgen dan een vast instrument. Indien instrumentsoort als primair uitgangspunt gehanteerd wordt, heeft dit als voordeel dat kennis en ervaring tussen ziekenhuizen kan worden uitgewisseld en niet iedereen voor zich afzonderlijk risicoprofielen hoeft uit te werken. Logic Medical kan de ziekenhuizen faciliteren middels een database van instrumenten (gerangschikt op soort) met daaraan gekoppeld een risicoprofiel welke men als uitgangspunt kan gebruiken of waarmee men bijvoorbeeld kan benchmarken.

Periodiek Onderhoud
Naar aanleiding van het risicoprofiel zal een onderhoudsclassificatie worden bepaald. Vervolgens is het mogelijk, hetzelfde onderhoudsconcept met één druk op de knop op de hele groep van toepassing te laten zijn qua onderhoudsinterval en inhoud van het onderhoud. Met de planningscyclus wordt per instrument rekening gehouden met bijvoorbeeld ‘datum laatste onderhoud’ of ‘ingebruikname datum’. De individuele uitzonderingen binnen de groep qua risicoclassificatie, kunnen ook een afwijkende onderhoudsclassificatie krijgen.

Vrijgave en acceptatie
De nieuwe module bevat ook een uitgebreide standaard workflow met daarin opgenomen het moment van ‘vrijgave’ en ‘acceptatie door de zorg’ nadat een instrument is onderhouden en bij de eerste ingebruikname van het instrument. Hierbij is het mogelijk dat er een stickerprinter wordt aangestuurd. Op de sticker wordt bijvoorbeeld de vrijgavedatum geprint, alsook de datum waarop het instrument uiterlijk weer in onderhoud moet (een APK-sticker zeg maar). Dit is dan duidelijk zichtbaar voor het zorgpersoneel en eventueel ook voor de patiënt, waardoor een sterker sturend mechanisme in werking zal treden.

Inzicht
Via de Self Service module van Ultimo kunnen de afdelingen nu al inzicht verkrijgen in apparatuur per afdeling. Dit kan dan uitgebreid worden met het risicoprofiel, het vrijgavemoment en de datum van het volgend onderhoud. Ook is het de bedoeling dat via Management Dashboards voor afdelingsmanagers zichtbaar wordt wat de staat van de apparatuur is. Een afdelingshoofd (is immers eindverantwoordelijk) kan zo precies zien of er apparatuur is zonder risicoprofiel, met achterstallig onderhoud, wanneer welke apparatuur voor onderhoud aangeboden moet worden, enzovoorts.

Overig
De module voorziet naast het bovenstaande in een aantal andere mogelijkheden, zoals een door de WUP vastgestelde standaard stamtabel met werksoorten en storingsoorzaken, gekoppeld aan Prisma classificatie; Een standaard interface met GMGezondheidszorg met betrekking tot de AOC-lijst; een standaard  interface met Logic Medical voor de instrumentendatabase; een brede set aan (NVKF) Key Performance Indicatoren, waaronder
‘% risicoanalyse’, ‘risicoanalyse verdeling’, ‘formeel vrijgegeven voor gebruik’, ‘doeltreffend beheer’ en een Instrumentveiligheidsmatrix, welke een uitwerking betreft van de matrix uit de praktijkgids ‘Risicomanagement en medische technologie.’

Toekomst
Ultimo Software Solutions tracht met deze module een optimale middenweg te bieden in het bereiken van de juiste borging van periodieke activiteiten en risicomanagement ten opzichte van de administratieve lasten die dit met zich meebrengt. Verder behoort het tot het ambitieniveau van alle ontwikkelpartners dat met deze ontwikkeling een landelijk best practice model wordt gerealiseerd die aansluit bij QMT en bijvoorbeeld door KEMA of TUV gecertificeerd zal worden. Een brede adoptie in de markt zal leiden tot meer benchmarking en meer synergie en daarmee een extra impuls geven aan een beter risicomanagement en kwaliteitsverbetering van Medische Technologie in Nederland.