Boven – Header
Boven – Header

Lector en hoogleraar Eveline Wouters: “Techniek en mindset moeten hand-in-hand”

“We kunnen veel met techniek, maar de mindset van mensen moet zich mee kunnen ontwikkelen. Disciplines moeten leren samenwerken

en dat geldt ook voor de zorgverlener en patiënt. Techniek speelt daarbij in toenemende mate een rol. En bij alles moeten we ons de vraag stellen: Wordt de gezondheidszorg en de gezondheid van mensen, in de brede zin van het woord, er beter van?”

 

De bijzondere leerstoel die Wouters bekleedt, is ingebed bij Tranzo, het wetenschappelijke centrum voor zorg en welzijn van de Tilburg School of Social and Behavioral Sciences (TSB). De werkzaamheden van Wouters zijn zeer divers, maar hebben niet te maken met de ontwikkeling van een nog geavanceerdere MRI-scanner of een nieuw dataregistratiesysteem. Wouters beweegt zich meer op het vlak van de acceptatie van techniek en het aansluiten van die techniek op de vraag van de gebruiker: de patiënt en de professional, onder andere de zorgprofessional. Wouters onderzoekt of alles past binnen de huidige maatschappelijke verhoudingen, waarbij patiënten meer zeggenschap en inspraak willen in hun eigen situatie en de zorgverlener moet leren dat de patiënt een gelijkwaardige gesprekspartner is die, voor zover mogelijk, de regie over zijn eigen gezondheid voert.

 

Takenpakket

“Slechts een klein deel van mijn werk heeft betrekking op het direct begeleiden van studenten”, zegt Wouters. “Dat doe ik dan ook nog vaak indirect via docent-onderzoekers. Daarnaast begeleid ik begeleiders en promoverende PhD-studenten. Binnen het hbo ben ik vooral inspirator voor docenten en onderzoekers. Via inspiratiecolleges probeer ik discussies op gang te brengen en bespreken we nieuwe inzichten. Daarnaast zet ik de grotere onderzoekslijnen uit en bewaak en bepaal ik de kwaliteit van onderzoek. Andere punten waar ik me op richt is het aanvragen van subsidies en beleid vormgeven rondom onderzoek en ben ik projectleider van grote projecten. Ook de output is belangrijk, dus ik geef lezingen, schrijf of help meeschrijven aan artikelen en boeken en onderhoud en verbind interne en externe netwerken. Bovendien inventariseer ik de vragen die binnenkomen vanuit de praktijk en zorg ik dat deze dan weer terechtkomen bij onderzoek of in het onderwijs.”

 

Patiënt als partner

Technologie kan volgens Wouters leiden tot nieuw gedrag en nieuwe samenlevingsverbanden en biedt kansen om bij te dragen aan zelfregie en kwaliteit van leven voor mensen met gezondheidsproblemen. Wouters geeft een voorbeeld ‘wat ertoe doet’. “Een mooi voorbeeld van toepassing van techniek die de kwaliteit van leven voor veel mensen heeft verbeterd, is de mogelijkheid voor diabetespatiënten om zelf hun bloedspiegel te monitoren. Maar ook in de geestelijke gezondheidszorg zijn er stappen gezet met dank aan techniek. Neem het monitoren van stress bij patiënten. Met behulp van apps of sensoren is dataverzameling mogelijk om zo beter inzicht te krijgen in gedrag en moeilijke momenten, maar ook om op maat en op tijd hulp in te schakelen. Een ander heel eenvoudig voorbeeld: Bewegen is belangrijk voor de gezondheid. Iemand kan met behulp van een programma zien of hij of zij voldoende beweging heeft gehad die dag. Dat kan bijvoorbeeld met een heel eenvoudige stappenteller. Daar hoeft een professional zich niet mee te bemoeien. En zo zijn er legio, vaak ook kleine aanpassingen, te bedenken waarbij de patiënt zelf de regie in handen houdt en professionele hulpverleners of verzorgenden op afstand kunnen blijven”, zegt Wouters die eraan toevoegt dat technologisch interventie en innovatie niet gaan plaatsvinden zonder verandering van mindset. “Het gaat om zelfregie. Niet de professional zegt wat je moet doen, maar de patiënt neemt samen met de professional de beslissing. Professional en patiënt gaan zich anders tot elkaar verhouden. Uiteraard wel na voldoende informatie gekregen te hebben van die professional. De patiënt wordt dus partner.”

 

Techniek en ethiek

Volgens Wouters heeft ook de techniek zijn verantwoording als het gaat om ethische vragen of bijvoorbeeld levensverlengende handelingen wenselijk zijn. “Techneuten moeten in ieder geval de mogelijkheden aanbieden. Het kan goed zijn dat wij aan oplossingen denken waaraan zorgverleners nog helemaal niet gedacht hebben. Ik zeg weleens: de technoloog zou ook bij een multidisciplinair overleg moeten zitten. Maar ik ben er wel van overtuigd dat de techneut zich bewust moet zijn van de ethische aspecten van het gebruik van techniek en aan de verschillende professionele waarden. Die zijn voor de techneut op sommige aspecten anders dan voor de zorgprofessional. Die ethische discussie is heel belangrijk. Hoe ver gaan we en waar ligt de grens? In de zorgopleidingen wordt veel aandacht besteed aan relationele en ethische aspecten. In de techniekopleidingen lag daar tot voor enkele jaren geleden nog niet zozeer de nadruk op, maar dat is snel aan het veranderen. Ook bij ICT bijvoorbeeld is ethiek een belangrijk onderwerp geworden.”

 

Gebruikersperspectief

Het onderzoeksprogramma van de TiU (Tranzo, School of Social and Bahavior sciences) leerstoel omvat meerdere thema’s. Een ervan is het gebruikersperspectief bij nieuwe technologische ontwerpen en toepassingen. Wouters: ”Zorg is complexer geworden. Er zijn meer mensen met chronische aandoening en veel mensen hebben meerdere aandoeningen. Maar zorg is nog steeds veelal in specialistische disciplines georganiseerd. Daar komt bij dat naast fysieke gezondheid ook andere disciplines meespelen. Koppelen van die verschillende disciplines is van belang. Technologie kan in theorie disciplines goed verbinden, maar dat is geen vanzelfsprekendheid. Als de onderliggende waarden niet helder zijn, belandt technologie ook gemakkelijk in de kast.”

 

Technologieacceptatie – en gebruik

Een tweede thema dat een rol speelt is acceptatie van technologie. Binnen bijvoorbeeld zorgcontexten heb je meerdere gebruikers van techniek. “Er zijn naast professionals en patiënten bijvoorbeeld ook mantelzorgers, vrijwilligers, engineers en beleidsmakers. Voor al deze partijen spelen verschillende factoren een rol bij de acceptatie en het vervolgens daadwerkelijk gebruiken van technologie. Bijvoorbeeld ouderen zijn minder opgegroeid met techniek dan jongeren en zijn niet altijd bedreven in het gebruik ervan. Bij de implementatie van de techniek moet je ook aan deze aspecten aandacht besteden.”

 

Samenwerkingsverbanden

Een derde thema waar de leerstoel zich op richt is de samenwerkingsverbanden tussen zorg en technologie. “Nu nog is er zorg, naast bijvoorbeeld wonen, naast welzijn, naast vrijwilligersorganisaties. Maar er komen steeds meer samenwerkingsvormen van heterogene groepen die de samenwerking zoeken. Dat betekent een grote transformatie. Dat is niet eenvoudig, simpelweg omdat mensen niet zijn opgeleid om mee te denken met een ander samenwerkingsverband. Als die partijen werken op dit moment nog op hun eigen eilandje. Verandering vraagt ook hier om een andere mindset.”

 

 

Fotobijschrift: Eveline Wouters: “Met techniek kunnen we heel veel bereiken, maar we moeten even zo hard werken aan de mindset en de mogelijkheden van de gebruikers.”

Tekst: Gerrit Tenkink

Bron: FMT Gezondheidszorg

FMT Gezondheidszorg Nieuwsbrief

U wilt op de hoogte blijven van de technologie, wetenschap en innovatieve huisvesting in de zorg. Abonneer u daarom nu gratis op de elektronische nieuwsbrief van FMT Gezondheidszorg.
Name
Email
Secure and Spam free...