Boven – Header
Boven – Header

Nieuwbouw en renovatie Ikazia Ziekenhuis

Uitbreiding van het kerngebied, ruimtegebrek en verouderde poliklinieken waren aanleiding voor de nieuwbouw en renovatie van het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam. Een flinke uitdaging: op de plek van de polikliniek (twee bouwlagen) moest een gebouw van zeven verdiepingen komen, terwijl het ziekenhuis in bedrijf bleef. Matthijs de Vroed, hoofd Bouwzaken en projecten bij het Ikazia, vertelt over de gewone en bijzondere hobbels in het traject.

De locatie op zich vormt al een uitdaging: een heel klein grondgebied met een nog kleiner bouwgebied, zo klein dat de bouwketen moeten uitwijken naar een naastgelegen parkeerterrein. Vanwege de talrijke scholen in het gebied – dagelijks komen er zo’n 2.000 leerlingen langs het ziekenhuis – kon verder de torenkraan aan de rand van de straat alleen in schoolvakanties worden opgebouwd en afgebroken.

Oorspronkelijk zou de sloop in oktober 2017 van start gaan, maar de aannemer slaagde er niet in het grondwaterpeil naar beneden te krijgen. “Dus volgde een heel traject met het waterschap en hebben we uiteindelijk spanningsbemaling moeten aanbrengen. Een droge bouwput is noodzakelijk voor de aanleg van een goede fundering. En omdat alle kelders in het ziekenhuis met elkaar verbonden zijn, was de waterlast een risico voor voedingslijnen en installaties in de rest van het ziekenhuis”, vertelt De Vroed. Daarnaast moest ook een retourveld aangelegd worden om het opgepompte grondwater weer in de grond te brengen. “We hebben twintig retourbronnen aangelegd in een park op 500 meter afstand van het ziekenhuis. Dat was best een tegenvaller en leidde tot veel regelwerk. Uiteindelijk liep de bouw daardoor zeven maanden vertraging op.”

Slimme fasering

Sinds de eerste paal mei vorig jaar geslagen werd, kon begonnen worden met het stapelen van de prefab verdiepingsvloeren en gevels. Elke twee weken kwam er een verdieping bij en januari dit jaar werd het hoogste punt van de nieuwbouw gevierd. “De aannemer en installateur waren direct na de bouwvak al begonnen met de afbouw. Hiervoor werd een waterdichte laag op de vierde verdieping aangebracht. Daardoor kunnen ze nu op de begane grond de plafonds al bijna dichtleggen”, verklaart De Vroed. “Die slimme fasering is bedacht om de vertraging zo veel mogelijk in te lopen. Dat lukt niet helemaal, maar elke week eerder opleveren is meegenomen.”

Inmiddels zijn de twee luchtbehandelingskasten ingehesen op de zevende en bovenste verdieping, waar de technische ruimte is voorzien. Nadat het dak weer dicht was, konden de installateurs aan de slag met het leidingwerk en het aan elkaar knopen van de installaties. “Per verdieping werken we steeds met een cyclus van drie weken aan wanden en installaties. Zo loop je elkaar niet in de weg en het is ook gunstig voor de personele bezetting.”

Wijzigingsverzoeken

Gaandeweg de bouw kreeg De Vroed ook te maken met een bekend fenomeen bij ziekenhuizen: tussen ontwerp en uitvoering zit zo veel tijd dat het eindresultaat niet meer volledig aansluit bij wat de gebruiker doet. “Bijvoorbeeld omdat er intussen een efficiëntere manier bedacht is om een patiënt door het proces te leiden. Of omdat er een extra onderzoek is toegevoegd aan een behandeling. Dat heeft ook invloed op de omgeving”, stelt hij. “Aannemers en installateurs willen helemaal geen wijzigingen in de bouw. Als bouwteam moet je dan per wijziging apart beoordelen of deze noodzakelijk is.” In dit geval kreeg het hoofd Bouwzaken voor elke verdieping wijzigingsverzoeken binnen. “Die zijn uiteindelijk ook alle uitgevoerd. Sommige wijzigingen kun je eenvoudigweg niet omheen, bijvoorbeeld omdat wet- en regelgeving die vereisen. En uiteraard kun je ook niet je ogen sluiten voor een andere meer wenselijke werkwijze, die ontstaat uit voortschrijdend inzicht”, aldus De Vroed. “Elke keer hebben we beoordeeld hoe lastig een wijziging door te voeren was, hoe verstorend die was voor het bouwproces. Uitgangspunt was dat we eenmaal gebouwde delen niet zouden afbreken, we wilden geen kapitaal vernietigen.”

Als voorbeeld noemt De Vroed een wijziging op de polikliniek Longgeneeskunde. Alle onderzoeken waren daar gepland in mooie kamertjes. “Toen bleek dat voor patiënten aanvullend onderzoek nodig was op dezelfde dag. Maar het apparaat paste niet in het kamertje. Dan ga je kijken wat wel kan”, zegt hij. Uiteindelijk werden de ruimere spreek-behandelkamers van de specialisten omgewisseld met de onderzoeksruimten. “Dat lijkt een simpele aanpassing, maar dat is het niet. Sommige ruimten zijn geclassificeerd en daar gelden allerlei eisen voor. En de deuren moeten breed genoeg zijn voor een onderzoeksbank of brancard.”

City jungle

Het totale project bestaat uit drie fasen: renovatie bestaande bouw, nieuwbouw en aanpassing gebieden waar afdelingen nu naar uitgeweken zijn. In oktober 2019 moet de nieuwbouw gereed zijn en als alles volgens planning verloopt, zitten juni 2020 alle afdelingen weer op de juiste plek en wordt alle tijdelijke huisvesting gesloopt. Kers op de taart voor de afdeling Kindergeneeskunde en de afdeling Oncologie was de geslaagde fondsenwerving. “Juist bij die afdelingen is een healing environment belangrijk. We hebben nu extra geld geïnvesteerd in meer dan de standaard afwerking, qua functie gelijk maar van een hoger niveau.” EGM architecten ontwierp een bijzondere omgeving voor de afdeling Kindergeneeskunde, met als thema city jungle. “Je ziet diverse bekende plekken uit Rotterdam voorbijkomen, gecombineerd met allerlei dieren. Door de unieke vloerprint is elke vierkante meter anders en ook de wanden zijn custom-made, geschikt voor alle leeftijden.”

Had De Vroed met de kennis van nu zaken anders aangepakt? “Misschien hadden we achteraf gezien het grondwater nog beter kunnen laten onderzoeken. Aan de andere kant: het ging om een plek waarschijnlijk acht tot negen meter onder een van de gebouwdelen. Je kunt dus niet zien waar het water vandaan komt, je ziet alleen maar dat het blijft komen. Zo’n risico is niet af te dekken, dat is pech. Heel vervelend, want het kost tijd en geld”, zegt hij. Ook wijzigingen zijn inherent aan de bouw van een nieuw ziekenhuis, waar veel tijd mee gemoeid is. “Specifieke afdelingen zijn nu eenmaal moeilijk te standaardiseren. En je wilt ook niet te ruim bouwen, elke vierkante meter kost geld.”

Tekst: Wilma Schreiber

Dit artikel is eerder verschenen in FMT Gezondheidszorg magazine

Fotobijschrift (uitgelichte foto) De werkzaamheden vinden plaats op een heel klein grondgebied met een nog kleiner bouwgebied. (Foto: Louis Meulstee Photography)

Portretfoto: Matthijs de Vroed, hoofd Bouwzaken en projecten bij het Ikazia Ziekenhuis. (Foto: Louis Meulstee Photography)

Illustratie: De city jungle op de Kinderafdeling is bedoeld om jonge bezoekers van het ziekenhuis op hun gemak te stellen. De avontuurlijke gang moet hen uit hun kamer lokken, actief maken en zo bijdragen aan een sneller herstel. Ontwerp: ©EGM architecten, tekening: ©Yana Vlasova

FMT Gezondheidszorg Nieuwsbrief

U wilt op de hoogte blijven van de technologie, wetenschap en innovatieve huisvesting in de zorg. Abonneer u daarom nu gratis op de elektronische nieuwsbrief van FMT Gezondheidszorg.
Name
Email
Secure and Spam free...