Boven – Header

Onderzoek naar effecten biodynamisch licht: Dementerenden slapen beter, dwalen minder en ontremd gedrag neemt af

“Een thuisgevoel in de ouderenzorg, hoe realiseer je dat?”; dat is het thema van de workshop die FMT Gezondheidszorg 13 december a.s. organiseert. Een onderwerp dat tijdens de workshop aan de orde komt is de invloed van licht op thuisgevoel. Specifiek wordt ingegaan op de invloed van biodynamische verlichting op het prettig, veilig en comfortabel wonen van mensen met dementie. Dit gebeurt vanuit de ervaringen van het project Innovate Dementia.

 

De biologische klok van mensen met dementie is vaak in disbalans. Een manier om daar iets aan te doen is het aanbrengen van biodynamische verlichting. Biodynamisch licht zorgt ervoor dat de werking van onze biologische klok wordt gestimuleerd. Dit effect ontstaat omdat bij biodynamisch licht sprake is van verschillende lichtintensiteitsveranderingen, samen met een wisselend variërende kleurtemperatuur en lichtspectrum. Overdag wordt met dit licht de zon gesimuleerd en wordt het slaaphormoon melatonine onderdrukt. Er is dan sprake van intens activerend blauwig licht. ’s Avonds zorgt biodynamisch licht voor warm wit licht dat de slaap stimuleert. Vanuit de onderzoekslijn EBMI (Evidence Based Management en Innovatie van de zorg) van de GGzE in Eindhoven is met het project Innovate Dementia geëxperimenteerd met biodynamische verlichting in een klinische setting. Een van de wetenschappers die bij dit onderzoek was betrokken was drs. Ellen van Lieshout, klinisch psycholoog en inmiddels als promovendus aan de universiteit Tilburg bezig met een vervolgonderzoek naar de invloed van biodynamische verlichting op mensen met dementie in thuissituaties.

 

Positieve bijdrage

Het recente onderzoek van Van Lieshout binnen het project Innovate Dementia op een gesloten psychiatrische afdeling voor mensen met dementie richtte zich op de invloed van biodynamisch licht op de neuropsychiatrische symptomen. Het onderzoek, met producten van Sparckel, moest inzicht geven in de mogelijkheid of biodynamische verlichting een positieve bijdrage kan leveren op het slaap-waak ritme. De onderzoeksvraag was of het gebruik van biodynamisch licht een vermindering geeft in de frequentie van nachtelijk dwalen en dutjes doen overdag bij opgenomen cliënten met dementie. Het onderzoek vond plaats bij cliënten met dementie op een psychogeriatrische afdeling. De onderzoeksresultaten laten zien dat biodynamisch licht op mensen met dementie in een klinische setting een positieve invloed heeft en dat de problematiek vermindert. Het gemiddelde aantal keren dwalen en dutjes doen overdag nam met de helft af. Ook de duur dat mensen met dementie achts in bed lagen nam significant toe. Het onderzoek maakte eveneens duidelijk uit dat het ontremde gedrag van de cliënten verminderde na een periode van blootstelling aan biodynamisch licht.

Thuissituatie

Het vervolgonderzoek dat van Ellen van Lieshout recent is gestart richt zich op de effecten van biodynamisch licht in de thuissituatie van mensen met dementie en hun mantelzorgers. ‘Ik ben geen onderzoeker in hart en nieren’, zegt Van Lieshout. ‘De uitkomsten van het onderzoek dat ik in het kader van mijn studie tot klinisch psycholoog voor Innovate Dementia deed, waren echter dermate belangrijk dat ik het als mijn missie beschouw om er meer mee te doen. Vandaar dat ik met een promotieonderzoek ben gestart aan de Universiteit Tilburg. Met dit vervolgonderzoek wil ik bereiken dat er meer inzicht ontstaat in het effect van licht op slaap, stemming, agitatie en onrust bij thuiswonende mensen met dementie. Er komen steeds meer mensen met dementie. 80% van de mensen met dementie heeft last van neuropsychiatrische symptomen. In 46% van de situaties geven mantelzorgers aan dat dit de reden is voor uithuisplaatsing. Ik hoop dat de resultaten van mijn vervolgonderzoek ertoe leiden dat we straks een advies kunnen geven waarmee mensen in staat zijn een lichtpakket van een paar honderd euro aan te schaffen. Nu zien we regelmatig dat in een verpleeghuis biodynamische verlichting in plafonds wordt aangebracht en dat dit serieuze investeringen vergt. Dat is ook het probleem met het realiseren van biodynamisch licht in een eigen woonsituatie. De hoge kosten zijn vaak een reden om niet met biodynamische verlichting aan de gang te gaan, daarnaast is er sprake van onbekendheid met deze materie.  In mijn promotie-onderzoek richt ik mij op betaalbare oplossingen. Bijvoorbeeld staande lampen of bureaulampen waar je gewoon een ledlamp in draait die voor biodynamisch licht zorgt. Ik hoop dat de resultaten van het onderzoek een bijdrage leveren aan het verbeteren van de kwaliteit van leven en het langer thuis kunnen laten wonen van mensen met dementie’, aldus van Lieshout die in haar vervolgstudie, die ook vanuit Innovate Dementia plaatsvindt, 40 mensen met dementie wil betrekken die thuis wonen samen met hun partner of mantelzorger.

 

Gezellig

 

‘Op dit moment kennen we in Nederland 270.000 dementerenden. Zolang mensen met een beginstadium van dementie nog thuis wonen ligt een belangrijke zorgtaak bij de mantelzorgers. 54% procent van de mantelzorgers geeft aan deze taak als zwaar te ervaren, 1 op de 6 van hen ervaart de zorgtaak als overbelastend. Alles wat je kunt doen om deze situatie te verbeteren, moet je dus aanpakken. Aan de randvoorwaarden in de leef- en woonomstandigheden van dementerenden kan veel worden verbeterd. Als het om licht gaat hoeft dat helemaal niet zo ingewikkeld te zijn. Ouderen vinden het vaak gezellig als het wat donkerder is, daarom doen ze dan de gordijnen dicht. Maar juist het verminderen van licht veroorzaakt bij mensen met dementie dat hun situatie nog harder achteruitgaat met voor de verzorging en verpleging alle gevolgen van dien. Gewoon de gordijnen open scheelt al heel veel. Ik heb verpleeghuizen gezien waar op de afdelingen slechts 50 lux aan licht gemeten werd. Om normaal te kunnen functioneren heb je circa 200 lux nodig. 500 lux is nodig om te kunnen puzzelen, aardappels te schillen en dergelijke. Om de biologische klok te stimuleren, gaat men er in de meeste wetenschappelijke onderzoeken vanuit dat je minimaal 1000 lux nodig hebt.’

 

Winnen

 

Op het gebied van licht ziet Van Lieshout ontwikkelingen in de markt die haar positief stemmen. Ze noemt in dit kader Ikea die lampen met een hoge lichtintensiteit in het assortiment heeft. De kleurentemperatuur bij Ikea Tradfri is nog te laag om aan de eisen van biodynamisch licht te voldoen. Om de biologische klok te stimuleren is voldoende blauw licht nodig dat minimaal een kleurentemperatuur heeft van 4500Kelvin. Een ander voorbeeld dat ze aanhaalt is Hue van Philips. Van Lieshout: ‘Deze voorbeelden geven aan dat er het nodige gebeurt. Vanuit Innovate Dementia werken we nauw samen met Technische Universiteit in Eindhoven. We kunnen constateren dat er bij studenten veel belangstelling bestaat voor het toepassen van technologie in de praktijk van de zorg. Dat geldt evenwel nog lang niet voor de ouderenzorg zelf.  In het algemeen durf ik te stellen dat de aandacht voor licht in de verpleeghuiszorg beter kan. Daar is nog het nodige te winnen.’

 

——————————————————————–

Innovate dementia

 

Innovate Dementia is gericht op het ontwikkelen, implementeren, maar ook het promoten van zorgoplossingen in samenwerking met professionele zorgverleners, mantelzorgers en dementerenden zelf. Biodynamisch licht is daar een onderdeel van. Voor het vervolgonderzoek werkt Innovate Dementia samen met o.a. TUe, LIFX, McRoberts, en de Brabantse Proeftuin Dementie.

Meer informatie over de workshop “Een thuisgevoel in de ouderenzorg, hoe realiseer je dat?”

Fotobijschrift: Ellen van Lieshout (r) met een cliënt.

Bron: FMT Gezondheidszorg

FMT Gezondheidszorg Nieuwsbrief

U wilt op de hoogte blijven van de technologie, wetenschap en innovatieve huisvesting in de zorg. Abonneer u daarom nu gratis op de elektronische nieuwsbrief van FMT Gezondheidszorg.
Name
Email
Secure and Spam free...