Boven – Header
Boven – Header

Over nieuwbouw Sint Maartenskliniek: Elk ziekenhuis krijgt het ziekenhuis dat het verdient

FMT interviewde prof. Mark van Houdenhoven (voorzitter RvB), Ben Elsenaar (bouwdirecteur) en Koen Defoort (orthopedisch chirurg) over de nieuwbouw van de Sint Maartenskliniek.

 

De nieuwbouw betreft een nieuw OK-complex, een revalidatievleugel en een Loop Expertise Centrum en de Sint Maartenskliniek zet met de nieuwbouw heel hoog in. Alles wordt het neusje van de zalm. Zo gaat de revalidatievleugel de sfeer uitademen van een luxe hotel. Voor de nieuwe OK-afdeling wordt er met Optimus nog een schepje bovenop gedaan.

In dit artikel leest u waarom de Sint Maartenskliniek gekozen heeft voor het splinternieuwe OK-concept van Optimus uit Zwitserland een concept waarvan er momenteel slechts één prototype is gebouwd. Verder leest u hoe de revalidatieafdeling is ontwikkeld, wat de overwegingen zijn geweest om prefab badkamers toe te passen, hoe de bouwvoorbereiding is georganiseerd, hoe is aanbesteed en hoe de uitvoering wordt gedaan.

 

Sint Maartenskliniek Nijmegen

De Sint Maartenskliniek is volledig gespecialiseerd in houding en beweging en de aansturing daarvan met als 4 kernspecialismen: orthopedie, reumatologie, revalidatiegeneeskunde en pijnbestrijding. Van Houdenhoven: “De Sint Maartenskliniek is altijd innovatief geweest. Zo werd de eerste heupoperatie van Nederland in 1969 bij de Sint Maartenskliniek gedaan. De vraag is: zijn we bereid om te innoveren of kiezen we voor zekerheid? Slechts zo’n 2,5 % van de mensen is innovatief en verbeteringen komen slechts mondjesmaat maar de Sint Maartenskliniek wil blijven innoveren.”

 

Innovatieve Operatiekamer

Zo is ook de keuze voor de innovatieve OK van Optimus tot stand gekomen. Van Houdenhoven: “Die keuze hebben we volledig zelf gemaakt. Onze adviseurs kenden nog niet eens het bestaan ervan laat staan dat het ons werd geadviseerd bovendien, adviseurs kiezen voor zekerheid. Wat ons vooral aansprak is dat de OK is ontwikkeld vanuit de gebruiker zelf. John Mangiardi, een New Yorkse neurochirurg met meer dan 20 jaar ervaring op de OK, heeft het concept ontwikkeld. Niet door nieuwe dingen te bedenken maar door slimme combinaties van bestaande technieken en dat sprak ons aan. Een mooi voorbeeld daarvan is een goedkoop beeldscherm achter een glasplaat achter de wand van de OK in plaats van een dure grote monitor op de OK. Voor de keuze van Opragon geldt hetzelfde, als Opragon al 30 jaar een systeem ontwikkelt met goede resultaten waar de gebruiker zeer over te spreken is, waarom zouden we daar dan niet van willen leren?”

Van Houdenhoven meldt dat het OK-team een bezoek heeft gebracht aan meerdere ziekenhuizen in Zweden en de pilot OK van Optimus in Barcelona waar op verzoek orthopedische operaties werden verricht. Door zich niet te laten leiden door angst voor risico’s door iets nieuws heeft het team gekozen voor innovatieve OK’s waarbij we de risico’s incalculeren en het overzicht bewaren.”

 

Optimus OK met Opragonsysteem

De Sint Maartenskliniek heeft gekozen voor Optimus OK’s met Opragon inblaassysteem. Dat het Opragonsysteem is gekozen voor een orthopedisch ziekenhuis is een markante keuze. Daar waar de meeste ziekenhuizen de afgelopen jaren gekozen hebben voor UDF omdat het onzeker was of met Opragon wel aan Richtlijn 7 voldaan zou kunnen worden, kiest de Sint Maartenskliniek voor de meest riskante ingrepen voor het Opragonsysteem. De Sint Maartenskliniek heeft zich bij die keuze vooral laten leiden door de positieve ervaringen van Zweedse ziekenhuizen. Koen Defoort: “We zijn zonder vertegenwoordiging van Opragon gaan kijken in Zweedse ziekenhuizen met Opragonsysteem waarin op grote schaal implantaties worden gedaan. De ervaringen waren unaniem positief met lage POWI’s. Wat ons verder nog overtuigd heeft waren de bacteriologische studies met kweken op de OK-tafel – en dus niet met deeltjestellingen. De resultaten daarvan waren zeer gunstig. Wij hebben nu al lage POWI’s (1-1,5%) en zijn ervan overtuigd dat die in de nieuwe OK’s zeker ook gehaald kunnen worden en wellicht nog wat verbeterd kunnen worden. ” Defoort heeft er alle vertrouwen in dat de OK aan de eisen van het, voor het Opragonsysteem aangepast RL7-protocol, zal voldoen.

 

OK-concept van Optimus

Naast de keuze van Opragon kiest de Sint Maartenskliniek voor het OK-concept van Optimus uit Zwitserland; een keuze die nog markanter is dan de keuze voor Opragon. De Sint Maartenskliniek heeft zich georiënteerd op de markt van de operatiekamers en heeft met het concept van Optimus een onderscheidende OK gevonden die vooral uitblinkt in ruimtelijkheid. Het bijzondere van het Optimus concept is dat het niet is ontwikkeld door techneuten maar door de Amerikaanse neurochirurg dr. John R. Mangiardi waarbij hij ruimtelijkheid heeft gerealiseerd door het plafond vrij te maken van pendels. Het resultaat is een OK met geïntegreerde OK-lamp in het plafond en energiezuilen vanuit de vloer. Een team van de Sint Maartenskliniek is naar heupprothese operaties geweest in de test-OK in Barcelona en heeft gezien dat het goed werkbaar is. De OK-lamp vraagt nog wat verfijning waarbij onderzocht zal worden wat het effect is van lampen die verder uit elkaar worden geplaatst. Voor verschillende opstellingen zal onderzocht worden wat de optimale verlichting is en in de OK-tafelpoot komt een mini-light. De Sint Maartenskliniek heeft met Optimus en Opragon een contract gesloten voor 6 OK’s van zo’n 55 m². Voor de integratie van het Opragonsysteem in de Optimus OK is een development traject ingezet en wordt onder andere een mockup gemaakt in Zweden.

 

Vloerzuilen

Het toepassen van vloerzuilen roept toch wat vragen op. Hoe zit het met vervuiling en staan de zuilen niet in de weg? Defoort: “Vloerzuilen geven een zo rustig mogelijk blikveld en door bijvoorbeeld het anesthesietoestel boven de zuil te plaatsen zijn de aansluitingen zo kort mogelijk. Verder wordt de apparatuur zo veel mogelijk buiten het werkgebied geplaatst. Dat werkgebied is cirkelvormig en zal met een lijn op de vloer worden aangegeven. De consequentie van vloerzuilen is dat met vaste OK-tafel zal worden gewerkt want ook tegen de voet van de OK-tafel zijn aansluitvoorzieningen opgenomen. De patiënten zullen dus op de OK worden verbed en worden ingeleid op de OK wat een andere werkwijze is dan nu. Een consequentie van vloerzuilen is wel dat ze goed schoongemaakt moeten worden, maar ja dat geldt nu ook voor pendels.”

 

OK-wanden

Een bijzonder detail van de Optimus OK zijn de OK-wanden. Die worden naadloos gemaakt en zijn van een materiaal met een gesloten celstructuur (nanotechnologie) waardoor geen vervuiling in de wand kan komen en de wanden goed reinigbaar zijn. Verder zijn de wanden voorzien van het AmbiWall lighting system, waarbij de semi transparante wanden en het plafond met RGB-ledverlichting in een regelbare kleur oplichten. Defoort: “Het ziet er mooi uit en hoort bij de Optimus OK.” Op de vraag of dat echt wat waard is, antwoordt Defoort: “Blauw zou wel eens een heel prettige kleur kunnen zijn om in te werken. Er zijn psychologische studies die aangeven dat kleur wel degelijk invloed kan hebben op bijvoorbeeld de concentratie.” Verder komt er een ring van verlichting in het plafond waarmee de OK optimaal kan worden uitgelicht en door subtiele kleurverandering de verandering van daglicht nabootst.

 

Ozon-sterilisatiesysteem

Uniek is ook het ozon-OK-sterilisatiesysteem waarmee de OK gesteriliseerd kan worden. Ozon doodt op een zeer effectieve wijze bacteriën, schimmels en virussen. Op zich is deze techniek niet nieuw maar de toepassing ervan in een operatiekamer wel. Eén keer per week wordt de OK hermetisch afgesloten en wordt gedurende één uur ozon via het plafond ingebracht in de OK. Na de sterilisatie wordt de ozon via ozonontleders verwijderd. De totale cyclustijd bedraagt 3 uur.

 

Het RFID-systeem dat Optimus voor doorgeefkasten heeft ontwikkeld, wordt voor alsnog niet aangeschaft en het is nog de vraag of er ruimte is voor de doorgeefkasten want met het bed in de gang is daar geen plaats voor. Er komt natuurlijk wel een doorgeefluik.

Integratie van verschillende OK-ICT-systemen is een van de pijlers van Optimus en is onderdeel van de deal. Er wordt een softwarepakket geleverd waarmee een ICT-platform wordt gecreëerd waarop alle technische en medische systemen kunnen worden gekoppeld en worden bediend, beheerd via een tablet interface. Dit platform wordt echt gezien als een van de sterke punten van het Optimus concept en er wordt veel van verwacht.

De stelling van Optimus dat een Optimus OK zich sneller terugverdient dan een ‘normale’ OK wordt door Defoort beperkt gedeeld: “Wij werken al heel efficiënt in de huidige setting. Wel zullen we in de nieuwe OK’s op een andere wijze gaan werken, zoals het ombedden op de OK en het gebruik van separate opdekruimtes. Om tot een zo efficiënt mogelijk gebruik van de nieuwe OK’s te komen, hebben wij 4 werkgroepen ingericht die zich gaan oriënteren op de nieuwe werkwijze en wellicht betere procedures.”

 

Defoort is heel tevreden over hoe het tot nu toe gaat. Binnen de Sint Maartenskliniek worden velen bij het project betrokken en is er veel draagvlak. “Het gaat het erg goed, wij zien kansen en onze RvB durft die kansen te grijpen. Dat is mooi en ook wel spannend.” Defoort sluit af met de opmerking dat hij wel verrast is over de ruime belangstelling die de Sint Maartenskliniek vanuit de pers en collega’s krijgt.

 

Revalidatieafdeling

De nieuwe revalidatieafdeling krijgt de uitstraling van een luxe hotel met hoofdzakelijk éénbedskamers met badkamer. Die badkamer was eerst traditioneel ontworpen. Aan een badkamer voor dwarslaesiepatiënten worden hoge eisen gesteld zodat de patiënt goed benaderbaar is. Nadat de Sint Maartenskliniek prefab badkamers van Rooms For Care had gezien, werd daarvoor gekozen. De badkamers worden uitgevoerd in HPL (geen tegels met naden) waardoor de schoonmaak eenvoudiger is. Elsenaar: “De mockup wordt binnenkort gemaakt en daarna volledig uitgetest.” Verder levert Rooms For Care het vaste timmerwerk zoals aanrechten, balies enz.

 

Businesscase

De meeste projecten zijn voor de financiering afhankelijk van een gezonde businesscase. Hoe geldt dat voor de Sint Maartenskliniek? Van Houdenhoven: “Voor ons is dat net zo, belangrijke elementen uit onze businesscase zijn minder m², effectievere processen op de OK en de revalidatie, minder bedden, geen extra groei en een goede prijs. Daarmee zijn we het binnen een half jaar eens geworden met de bank. En voor wat betreft onze keuze voor Optimus OK met Opragon, die keuze is voor ons op termijn voordeliger in vergelijking met andere OK’s.”

 

Bouwvoorbereiding en organisatie bouw

De verantwoordelijkheid van het bouwproject ligt bij Mark van Houdenhoven met Ben Elsenaar als bouwdirecteur. Van Houdenhoven: “Het is mijn overtuiging dat zo’n belangrijk project als nieuwbouw niet door een ander kan worden gedaan maar alleen door ons zelf. Alleen wij kennen ons project door en door en met goede checks-and-balances houden wij grip op ons project.”

Goede afspraken over de werkwijze, de organisatie, de besluitvorming zijn van essentieel belang voor een goed project. Er is een governancecode opgesteld die is vastgesteld door Raad van Bestuur en Raad van Toezicht waarbij de managers in de stuurgroep verantwoordelijk zijn voor draagvlak van de achterban en de Raad van Bestuur de besluiten neemt waarbij grote wijzigingen door de Raad van Toezicht goedgekeurd moeten worden. Een van de afspraken is dat elke afdeling heeft getekend voor de afspraken en dat er tijdens de bouw niet wordt gewijzigd, aldus Elsenaar.

 

Het bouwproject is verder op een traditionele manier ontwikkeld met EGM als architect, Croes als constructeur en Royal HaskoningDHV als installatieadviseur. Er is aanbesteed op basis van bestek waarbij bouw en techniek in één perceel waren ondergebracht en de inschrijfsom was vastgesteld met als selectiecriterium de inschrijving met de meeste extra’s. Met de aantrekkende markt viel de aanbesteding zo’n 30 % hoger uit dan begroot. In overleg tussen opdrachtgever, aannemer, architect en installatieadviseur is er bezuinigd en uiteindelijk is de opdracht gegund. In het bestek is een ‘geen-gezeur-garantie’ opgenomen. Elsenaar: “In het begin was dat even wennen maar inmiddels merken we dat het werkt.” Verder wordt het project traditioneel uitgevoerd met toezichthouders en projectleiders en een traditionele rol van architect, constructeur en installatieadviseur.

 

Mark van Houdenhoven heeft er alle vertrouwen in dat met de wijze waarop het project wordt aangepakt het innovatieve ziekenhuis wordt gebouwd dat past bij de Sint Maartenskliniek. Van Houdenhoven: “Daar werken we met heel veel mensen heel hard aan, onze stelling is dat elk ziekenhuis het ziekenhuis krijgt dat het verdient.”

Tekst: Henk Postema

Bron: FMT Gezondheidszorg

FMT Gezondheidszorg Nieuwsbrief

U wilt op de hoogte blijven van de technologie, wetenschap en innovatieve huisvesting in de zorg. Abonneer u daarom nu gratis op de elektronische nieuwsbrief van FMT Gezondheidszorg.
Name
Email
Secure and Spam free...